5 çeşit yeni yerli soya tohumu geliştirildi

Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, beslenme ve kanatlı sanayi ham maddesi olarak önemli bir yere sahip soyada, verimi artıran 5 çeşit yerli tohum geliştirdi.

Tarım Bilimleri ve Teknoloji Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tolga Karaköy başkanlığındaki 10 kişilik ekibin yaklaşık 6 yıl önce başladığı yerli soya tohumu geliştirme çalışmalarında sona gelindi.

Yaklaşık 3 bin melez bitki arasından seçilen 5 çeşit yerli tohum adayı tescil için Tarım ve Orman Bakanlığı Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğüne gönderilecek.

Prof. Dr. Tolga Karaköy, soya bitkisinin ülkede genellikle güney kesimlerde ve sıcak alanlarda kendine yer bulan bir ürün olduğunu söyledi.

Sivas'ta iklim koşulları nedeniyle yetiştiricilik süresinin kısa olduğunu belirten Karaköy, yazlık ürünlerin mayıs ayının başında ekildiğini, eylül-ekim aylarında hasat edildiğini ifade etti.

Yeri soya tohumu için 6 yıl önce Sivas'ın iklim koşullarında AR-GE çalışmalarına başladıklarını anımsatan Karaköy, "Buradaki temel hedefimiz, Sivas'ta sulanabilir alanlarda alternatif olarak yetiştirilecek ürün grubuna ihtiyacımız var. Patates, şeker pancarı ve silajlık mısır yetiştiriliyor ancak iyi kullanamazsanız bunların her biri toprağı çok ciddi biçimde sömüren, toprağın kaynaklarını, organik maddesini ve bitki besin elementlerini çok yoğun bir şekilde kullanan ve çoraklaşmasına neden olan ürünlerin başında geliyor." dedi.
 
"Soyayı yüzde 90-95 oranında yurt dışından alıyoruz"

Karaköy, bunlara alternatif ürün geliştirmek için 10 kişilik ekiple yola çıktıklarını dile getirerek, "Bu ürün grubu da özellikle baklagil olmalı ve toprağı organik madde miktarınca zenginleştirebilmeli diye düşündük. Ürün katma değer de üretebilmeli. Memleketimize baktığımız zaman soyayı yüzde 90-95 oranında yurt dışından alıyoruz, ithal ediyoruz. Çok az miktarda üretiyoruz ve bunun az üretilmesinin başında tarım politikası da geliyor. Ancak biz bu bölgelerde toprak verimliliğini ve memlekete sağlayacağı katkıyı düşünerek soyayla ilgili ıslah çalışmalarımızı başlattık." diye konuştu.

Çalışmalar kapsamında Türkiye'de farklı kurumlarla işbirliği içerisinde olduklarını ifade eden Karaköy, şunları kaydetti: "Erkenci olan soyaları belirledik ve bunları anne baba olarak kullanarak melezlemelerimizi yaptık. Melezlemeleri yaptıktan sonra yaklaşık 3 bin adet melezi tek bitkiye kadar düşürdük ve bunlardan tohum üretimine geçtik. Şu anda elimizde özellikle 2026 yılı itibariyle tescile gönderebileceğimiz çeşit adaylarımız oluşmuş durumda. Bu bölgede çok sağlıklı bir şekilde yetiştirilebiliyor. Dekara 300-350 kilogram çok rahat ürün verebilen ve özellikle gerek yağ, gerek protein içeriği olan soya çeşitlerimizi geliştirdik. Soya yem sanayinde de çok yaygın olarak kullanılıyor, insan gıdası olarak da çok yaygın kullanılan bir ürün. 5-6 yıl içerisinde soya çeşitliliğimiz Sivas'ta yaygınlaşacak ve bölgede bir ilk olacak. Yerli soya tohumumuzu tescil ettirerek çiftçilerimizin hizmetine sunacağız. Sivas ve Sivas iklimine uygun olan yerlerde de soya yetiştiriciliğini en kısa sürede görmüş olacağız diye düşünüyorum."

Tarım ve Orman Bakanlığı Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezine ürünleri sunacaklarını aktaran Karaköy, tohumların yıl içerisinde tescil edilmesini beklediklerini belirtti.

Islah çalışmalarının çok zahmetli olduğunu vurgulayan Karaköy, "Yaklaşık 3 bin melez bitkimiz arasından seçim yapıyoruz. Sonrasında bölgeye uygun tohumları tescil edilmek üzere Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezine gönderiyoruz. Şu anda tescile göndereceğimiz 5 çeşit adayımız var. Yıl içerisinde göndereceğiz. Bunlar sonraki yıllarda artarak devam edecek, çalışmalarımız daha da hız kazandı." dedi.