Don riskine karşı yeni elma türleri geliştiriliyor

Türkiye'de elma üretiminde ilk sırada yer alan Isparta'da, zirai donun neden olduğu verim kayıplarını azaltmak amacıyla geç çiçek açan ve soğuğa daha dayanıklı yerli elma çeşitleri üzerinde ıslah çalışmaları yürütülüyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Eğirdir Meyvecilik Araştırma Enstitüsünce, zirai don riskine karşı yürütülen ıslah çalışmalarıyla geç çiçek açan ve soğuk zararına karşı daha dayanıklı yerli elma çeşitlerinin geliştirilmesi hedefleniyor.

Elma üretimini tehdit eden don olaylarına çözüm sunmayı amaçlayan proje kapsamında, yerli ve yabancı genetik kaynaklardan elde edilen yüzlerce genotip uzun yıllardır sahada takip edildi.

Enstitü bünyesinde bulunan ve yaklaşık 400 yerli ve yabancı elma çeşidinin yer aldığı genetik kaynak havuzundan geç çiçek açan tipler esas alınarak melezleme çalışması yürütülüyor. Enstitüsü tarafından yeni çeşitlerin bulunması çalışması devam ediyor.

Eğirdir Meyvecilik Araştırma Enstitüsü Müdürü Dr. Şerif Özongun, çalışmanın temel amacının çiftçinin sahada yaşadığı soruna doğrudan çözüm üretmek olduğunu söyledi.

Amaçlarının elma üretiminde verim kaybının önüne geçmek olduğunu belirten Özongun, "Zirai don, özellikle Karaman ve Niğde başta olmak üzere iç bölgelerde elma üretimini ciddi şekilde etkiliyor. Bu nedenle geç çiçek açan, don riskinden daha az etkilenen milli çeşitler geliştirmeyi hedefledik." dedi.

Yüksek Ziraat Mühendisi Turgay Seymen ise çalışmaların 9 yıldır sürdüğünü kaydetti. Kontrollü melezlemelerle 2-3 hafta daha geç çiçek açan genotipler elde ettiklerini dile getiren Seymen, 10-15 genotipi ileri aşamaya taşıdıklarını, gelecek yıldan itibaren bu genotiplerde verim denemelerine başlayacaklarını söyledi. Seymen, bu genotiplerde soğuklama ihtiyaçlarının yüksek olmasına rağmen hasat zamanının gecikmediğine dikkati çekerek, "Normal şartlarda hasat, ekim ayı başında yapılıyor. Amacımız yalnızca bugünkü don zararını azaltmak değil, gelecekte artması beklenen ekstrem iklim olaylarına karşı da üreticiyi korumak." ifadesini kullandı.
 
"Hedefimiz, kendi milli elma çeşitlerimizi üreticilerimizin hizmetine sunmak"

Çalışmaların sadece mevcut don zararlarına yönelik olmadığını vurgulayan Seymen, şöyle konuştu:

"Amacımız yalnızca mevcut soğuk zararlarını önlemek değil. İklim değişikliğiyle birlikte ekstrem hava olaylarının artacağını, kışların daha kısa süreceğini öngörüyoruz. Geliştirdiğimiz bu çeşitler, özellikle üretimin yaklaşık yüzde 70'inin yapıldığı iç ve geçit bölgelerine hitap ediyor. Buradaki asıl hedefimiz, kendi milli elma çeşitlerimizi üreticilerimizin hizmetine sunmak."

Seymen, geliştirecekleri çeşitlerle yüzde 10-20 oranındaki verim kayıplarının önüne geçmeyi ve üreticinin ekonomik kaygılarını azaltmayı hedeflediklerini sözlerine ekledi.