Sığırlarda genetik devrim

TAGEM koordinasyonundaki Anadolu Alacası Geliştirme Projesi kapsamında, Adana’daki enstitüde 2018’den bu yana sığır embriyosu üretilip dondurularak transfer ediliyor. Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü’nün yürüttüğü çalışmalarla düşük verimli ineklerden yüksek verimli yavrular elde edilmesi hedefleniyor.

770 embriyo donduruldu, 604 sağlıklı buzağı dünyaya geldi
Proje çerçevesinde, dünya genelinde süt ve et veriminde ilk sıralarda yer alan sığırların genetiğinden faydalanılıyor.

Dünyaca bilinen ilk 10’daki damızlık boğaların spermaları ile yüksek vasıflı donör inekler laboratuvar ortamında bir araya getirilerek üstün nitelikli embriyolar üretiliyor.

Bugüne kadar enstitüde 770 sığır embriyosu dondurulurken, gerçekleştirilen nakiller sonucunda 604 baş yüksek verimli buzağı dünyaya gözlerini açtı.
 
Elde edilen embriyolar titiz bir kalite kontrol sürecinden geçirildikten sonra iki farklı yöntemle değerlendiriliyor.

Dileyen üreticilere taze olarak taşıyıcı düvelere transfer imkanı sunulurken, dondurulan embriyolar ise sıvı azot tanklarında uzun yıllar boyunca saklanabiliyor.

Bu sayede yetiştiriciler istedikleri zaman dondurulmuş embriyoları çözdürerek hayvanlarına naklettirebiliyor.
 
Çalışmalar hakkında bilgi veren Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürü İbrahim Cerit, yöntemin sağladığı avantajları şu sözlerle özetledi:

"Normal şartlarda bir inekten bir yıl içerisinde bir tane yavru elde edersiniz. Ancak bizim bu çoklu yumurtlatma yöntemimizle bir hayvandan 18 ila 20 adet embriyo oluşumu sağlanabiliyor. Elde edilen bu embriyoları laboratuvarda kalitesine göre seçip taze olarak nakledebiliyor ya da dondurarak ileriki bir zamanda çözdürüp hayvanlara naklini gerçekleştirebiliyoruz."
 
Üreticiye maliyetine embriyo destek satışı
Enstitü, 2022 yılından itibaren dondurulmuş ticari sığır embriyolarını doğrudan üreticilerin ve yetiştiricilerin kullanımına sunmaya başladı. Yerli hayvancılıkta genetik ıslahı hızlandırmayı hedefleyen merkez, embriyo transfer teknolojisinin yaygınlaştırılması ve farkındalık oluşturulması amacıyla embriyoları maliyetine yakın bir bedel olan tane başı yaklaşık 3 bin 850 TL’den satışa çıkarıyor.
 
Uygulamanın temel amacının düşük et ve süt verimine sahip işletmelerin sürü kalitesini kısa sürede yükseltmek olduğunu belirten Cerit, Türkiye şartlarına uygun test edilmiş boğaların geliştirilmesini ve kaliteli sperma üretiminde dışa bağımlılığın azaltılmasını hedeflediklerini vurguladı.
 
Türkiye'deki diğer akademik çalışmalardan farklı olarak ticari boyutta aktif üretim yaptıklarına dikkat çeken İbrahim Cerit:

"Akademik olarak bu çalışmalar Türkiye'de var ama ticari ve aktif olarak üretim yapan tek embriyo üretim merkezi burasıdır. Çalışmanın temel amacı, düşük süt veya et verimine sahip hayvanların bulunduğu işletmelerde genetik kapasitesi yüksek yeni nesiller elde etmektir."
 
Söz konusu genetik hamle ile yerli hayvancılıkta kısa sürede büyük bir ilerleme kaydedilmesi, üreticinin maliyetlerinin düşürülmesi ve ülke hayvancılığının küresel ölçekte rekabet gücünün artırılması hedefleniyor.