Meraları yeşillendiren tuz çalısı hayvancılığa umut oluyor

Enstitü tuz çalısı üretmeye başladı, yeşillenen meralar hayvancılığa can suyu oldu.

Van'da kuraklık ve olumsuz çevre koşullarına dayanıklı bitki türlerinin yaygınlaştırılması amacıyla yürütülen çalışmalar kapsamında tuz çalısının (Atriplex canescens) üretimine başlandı.

Van Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, geniş mera ve yayla varlığına sahip kentte çayır, mera ve yem bitkileri alanındaki çalışmalarını sürdürüyor. Bu kapsamda, anavatanı Kuzey Amerika olan, kuraklığa ve yüksek tuzluluk içeren topraklara dayanıklılığıyla öne çıkan tuz çalısının yaygınlaştırılması için 2024'te çalışma başlatıldı.

Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM) ile Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü (BÜGEM) iş birliğiyle temin edilen tuz çalısı fideleri, enstitü bünyesinde oluşturulan tohumluk üretim alanına dikildi.

Adaptasyon çalışmalarından olumlu sonuç alınmasının ardından seralarda tohumdan fide üretimine geçildi. Yeterli gelişim seviyesine ulaşan fideler, yaklaşık 20 dönümlük alanda toprakla buluşturuldu. Fidelerden elde edilecek tohumlarla yeni tuz çalısı fidelerinin yetiştirilmesi ve bu bitkinin Van genelindeki meralarda ve kuraklık yaşanan alanlarda yaygınlaştırılması planlanıyor.

Yıl boyunca yeşil kalabilen ve yüksek protein içeriği sayesinde hayvancılıkta alternatif bir kaba yem kaynağı sunan tuz çalısının, kurak ve verimsiz alanların değerlendirilmesine ve erozyonla mücadeleye katkı sağlaması bekleniyor.

"Gelecek yıl fide üretimini hızla artırarak bölgede tuz çalısı üretimini yaygınlaştıracağız"
Van Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürü Dr. Gülüstan Korkmaz, 2022'de kurulan enstitünün Van'ın yanı sıra Bitlis, Muş, Ağrı ve Hakkari'ye de hizmet verdiğini söyledi.

Enstitünün kısa sürede farklı alanlarda araştırma ve geliştirme çalışmalarına başladığını belirten Korkmaz, temel görevlerinin Van Gölü ve Zap Havzası başta olmak üzere bölgede bitkisel ve hayvansal üretimi artırmak, çeşitlendirmek ve verimliliği yükseltmek olduğunu ifade etti.

Korkmaz, melezleme ve ıslah çalışmalarından çayır-mera yönetimine, küçükbaş hayvancılıktan tıbbi ve aromatik bitkilere, toprak ve su kaynaklarının etkin kullanımına kadar geniş bir alanda Ar-Ge ve eğitim faaliyetleri yürüttüklerini anlattı.

Tuz çalısına yönelik çalışmaların 2024'te başladığını belirten Korkmaz, şunları kaydetti: "Bu kapsamda ilk olarak 2024 yılının aralık ayında iki personelimizi görevlendirdik. Bu konuda eğitim çalışmalarını başlattık. Arkadaşlarımız üretimle ilgili eğitimlerini tamamladılar. 2025'ten itibaren de sahamızda aktif olarak tuz çalısı yetiştirmeye başladık. İlk etapta 20 dönüm alanda 2 bin fide ile damızlık bahçesi oluşturduk. 2026 itibarıyla seramızda tohumdan fide üretmeye başladık. Gelecek yıl fide üretimini hızla artırarak bölgede tuz çalısı üretimini yaygınlaştıracağız. Çalışmanın temel hedefi çayır ve mera alanlarının ıslah edilmesidir. Bu alanlarda ot verimi ve yem kalitesinin artırılmasıyla hayvancılık işletmelerinin önemli gider kalemlerinden biri olan kaba yem maliyetlerinin düşürülmesi amaçlanıyor."

"Damızlık bahçemizden ilk tohumları gelecek yıl almayı hedefliyoruz"
Üretimin sürdürülebilir hale getirilmesi için kendi tohum kaynaklarını oluşturmak istediklerini ifade eden Korkmaz, "Bu fideleri yetiştirdikten sonra temel hedefimiz bunlardan tohum almak, bu tohumlardan tekrar fide üretip mera alanlarımızda hem erozyonla mücadele hem hayvanların kaba yem ihtiyacını karşılamak üzere tuz çalısı yetiştiriciliğini yaygınlaştırmaktır. Bu yıl çalışmalarımıza başladık. Damızlık bahçemizden ilk tohumları gelecek yıl almayı hedefliyoruz." dedi.

Tuz çalısının mera ıslahının yanı sıra erozyonla mücadeleye de katkı sunmasını beklediklerini anlatan Korkmaz, bitkinin hayvancılık işletmelerinin maliyetlerini düşürmesini de sağlayacağını dile getirdi.

Hayvancılık işletmelerinde kaba yem giderlerinin önemli bir maliyet kalemi oluşturduğuna dikkati çeken Korkmaz, "Çayır ve mera alanlarının ıslah edilmesi ile bu alanların ot verimi ve kaba yem kalitesinde meydana gelecek artış, hayvancılık işletmelerinin en önemli gider kalemi olan yem maliyetlerinin azaltılmasına doğrudan katkı sağlayacaktır." diye konuştu.